Fotografia przyrodnicza w Borach Tucholskich. Co warto fotografować o każdej porze roku?

Są miejsca, w których aparat wyciąga się z plecaka dopiero po dotarciu na szlak. W Borach Tucholskich może być inaczej. Czasem pierwszy kadr pojawia się kilka minut po przebudzeniu: światło przechodzi po tafli jeziora, nad wodą unosi się cienka mgła, a gdzieś pomiędzy trzcinami przesuwa się sylwetka ptaka.

Fotografia przyrodnicza w Borach Tucholskich dobrze współgra z rytmem tego miejsca. Nie trzeba spieszyć się od punktu do punktu. Dużo więcej daje obserwacja jednego fragmentu brzegu, powrót nad to samo jezioro o innej godzinie albo spokojne czekanie, aż światło zmieni zwyczajny leśny kadr.

To region dla tych, którzy lubią fotografować krajobraz, ptaki i drobne historie zapisane w naturze.

Dlaczego Bory Tucholskie są dobrym miejscem dla fotografów przyrody?

Bory Tucholskie są jednym z największych kompleksów leśnych w tej części Polski. Rezerwat Biosfery UNESCO „Bory Tucholskie” obejmuje mozaikę różnych siedlisk: lasy, jeziora, wrzosowiska i torfowiska. Z perspektywy fotografa oznacza to możliwość szukania zupełnie różnych kadrów podczas jednego wyjazdu.

Jednego ranka można skupić się na szerokim krajobrazie nad wodą, a kilka godzin później fotografować światło wpadające między sosny, mech, grzyby albo odbicia drzew w niewielkim jeziorze. Więcej o charakterze Rezerwatu Biosfery można przeczytać na stronie UNESCO.

Nie wszystkie zdjęcia muszą przedstawiać rzadkie gatunki. Bory dobrze uczą fotografowania rzeczy pozornie zwyczajnych:

• struktury kory,
• pajęczyn pokrytych rosą,
• trzcin poruszanych wiatrem,
• śladów pozostawionych przez zwierzęta.

Jakie ptaki można fotografować w Borach Tucholskich?

Ptaki są jednym z najbardziej interesujących tematów dla osób przyjeżdżających tu z teleobiektywem lub lornetką. W Parku Narodowym „Bory Tucholskie” wykazano 163 gatunki ptaków, z czego 118 to gatunki lęgowe. Wśród obserwowanych na tym obszarze znajdują się między innymi bieliki, żurawie, zimorodki, puchacze, sóweczki, włochatki, błotniaki stawowe i lelki. Informacje o awifaunie regionu publikuje Park Narodowy „Bory Tucholskie”.

Nie oznacza to oczywiście, że wystarczy wyjść rano z aparatem, aby spotkać każdego z nich. Fotografia ptaków ma w sobie sporo nieprzewidywalności. Czasem wraca się z kartą pełną zdjęć, innym razem z jednym kadrem i kilkoma godzinami bardzo uważnego patrzenia.

Co można obserwować nad wodą?

Jeziora otwierają zupełnie inny zestaw fotograficznych możliwości niż las. Nad wodą pojawiają się ptaki związane z trzcinowiskami i strefą brzegową, a samo jezioro staje się tłem dla sylwetek widocznych o świcie.

W Lustrze Wody taki spektakl można czasem oglądać jeszcze przed śniadaniem. W najbliższym otoczeniu domu pojawiają się dzikie kaczki, perkozy, żurawie i czaple białe, a wieczorem można usłyszeć puszczyka. Dom stoi bezpośrednio nad jeziorem Kałębie, a goście mają do dyspozycji prywatny pomost.

Dla fotografa ma to prostą zaletę: nie każda sesja wymaga wcześniejszego planowania trasy i dojazdu.

Jezioro Kałębie. Co można fotografować nad Morzem Kociewskim?

Kałębie, nazywane Morzem Kociewskim, jest największym jeziorem Kociewia. Ma urozmaiconą linię brzegową z zatokami i półwyspami oraz dwie wyspy. W jego otoczeniu dominują lasy, a brzegi miejscami porastają olszyny, trzciny i roślinność szuwarowa. Więcej informacji o jeziorze znajduje się na stronie Gminy Osiek.

Dla fotografii krajobrazowej szczególnie interesujący jest poranek. Przy spokojnej wodzie las może odbijać się w tafli niemal symetrycznie. Innym razem wiatr całkowicie rozbija odbicie i zostawia w kadrze jedynie światło, ruch wody i linię horyzontu.

Dlaczego dobrze zejść nad jezioro przed śniadaniem?

Najciekawsze światło często pojawia się wtedy, kiedy reszta domu jeszcze śpi. Kilkanaście minut może zdecydować o charakterze całego zdjęcia.

Z tarasu i brzegu przy Lustrze Wody można obserwować wschód słońca nad Kałębiem, a z prywatnego pomostu fotografować jezioro niemal z poziomu tafli.

Nie trzeba przy tym czekać na spektakularne zjawisko. Pojedynczy perkoz na spokojnej wodzie, trzcina oświetlona z boku albo krąg pozostawiony przez nurkującą kaczkę potrafią stworzyć bardziej sugestywny obraz niż szeroka panorama.

Kiedy najlepiej fotografować przyrodę w Borach Tucholskich?

Nie ma jednej pory roku, która wygrywa z pozostałymi. Bory Tucholskie zmieniają fotograficzny charakter razem z sezonem, dlatego wybór terminu zależy przede wszystkim od tego, czego szukasz w kadrze.

Czy jesień jest dobra na fotografowanie żurawi?

Jesień jest szczególnie interesująca dla osób zajmujących się fotografią ptaków. Na obszarze Natura 2000 „Wielki Sandr Brdy” obserwowane są wtedy duże stada żurawi. Teren ten jest również istotnym miejscem dla ptaków migrujących i zimujących. Informacje dotyczące tego obszaru można znaleźć w materiałach Parku Narodowego „Bory Tucholskie”.

Żurawie są jednak ostrożne i potrzebują przestrzeni. Zamiast próbować podejść jak najbliżej, lepiej wykorzystać teleobiektyw i obserwować je z dystansu. Czasem właśnie większa odległość daje ciekawszy kadr, w którym ptak staje się częścią krajobrazu.

A co fotografować zimą?

Zimą liczba elementów w krajobrazie maleje i właśnie to może być jego największą siłą. Linia trzcin, ślad pozostawiony na śniegu, fragment niezamarzniętej wody albo pojedyncze drzewo zaczynają znaczyć więcej.

Warto wtedy zwrócić uwagę również na kontrasty: ciemny las przy jasnym śniegu, fakturę lodu albo pierwsze promienie słońca pojawiające się nad brzegiem jeziora.

O której godzinie najlepiej ruszyć z aparatem?

Przy fotografii krajobrazowej dobrze zacząć jeszcze przed wschodem słońca. Światło jest wtedy miękkie, a nad jeziorami łatwiej trafić na spokojną wodę lub poranną mgłę.

Późne popołudnie daje z kolei cieplejsze światło i długie cienie w lesie. W środku słonecznego dnia zamiast szerokich panoram można skierować obiektyw niżej i poszukać detali: paproci, grzybów, mchów czy struktur pni.

Fotografia przyrodnicza rzadko nagradza pośpiech. Dobrym planem bywa wybranie jednego miejsca i pozostanie w nim dłużej, zamiast przemieszczania się pomiędzy kolejnymi punktami zaznaczonymi na mapie.

Co zabrać na fotograficzny weekend w Borach Tucholskich?

Nie trzeba przywozić całej szafy sprzętu. Zestaw można dopasować do tego, czy bardziej interesuje nas fotografia ptaków, krajobrazu czy spokojne wędrowanie z aparatem.

• aparat lub telefon pozwalający na ręczną kontrolę ekspozycji,
• teleobiektyw, jeśli celem są ptaki i inne zwierzęta,
• szerszy obiektyw do krajobrazów,
• lekki statyw,
• lornetkę,
• zapasową baterię i kartę pamięci,
• osłonę przeciwdeszczową,
• ubranie pozwalające spokojnie spędzić dłuższą chwilę w jednym miejscu.

Sprzęt pomaga, ale nie zastępuje cierpliwości. Często więcej zmienia pozostanie nad jeziorem dodatkowych dwudziestu minut niż kolejna zmiana obiektywu.

Jak fotografować przyrodę, żeby jej nie przeszkadzać?

Najlepsze zdjęcie nie jest warte płoszenia zwierzęcia. Kodeks etyczny Związku Polskich Fotografów Przyrody zwraca uwagę na bezpieczeństwo zwierząt i konieczność ograniczania wpływu fotografa na ich naturalne zachowanie. Szczególnej ostrożności wymaga okres rozrodczy i fotografowanie w pobliżu gniazd. Zasady można przeczytać w Kodeksie Etycznym ZPFP.

Jeżeli ptak zaczyna reagować na obecność fotografa, lepiej zwiększyć dystans. Nie należy podchodzić do piskląt, ingerować w otoczenie gniazda ani próbować zmieniać zachowania zwierzęcia dla lepszego ujęcia.

Na obszarach chronionych trzeba również respektować lokalne regulaminy i poruszać się po miejscach udostępnionych odwiedzającym.

Czy Lustro Wody może być bazą na fotograficzny weekend?

Można przyjechać w Bory Tucholskie z ambitną listą miejsc do odwiedzenia. Można też zrobić odwrotnie: zamieszkać przez kilka dni nad jednym jeziorem i zobaczyć, ile razy potrafi zmienić swoją twarz.

W Lustrze Wody aparat można mieć pod ręką od rana do wieczora. Dom stoi na trzyhektarowej działce bezpośrednio przy jeziorze Kałębie. Wokół znajduje się własny las i ogród, a do dyspozycji gości jest prywatny pomost. Z części sypialni i tarasu widać jezioro.

To pozwala fotografować bez presji. Wyjść na pomost o świcie. Wrócić po kawę. Po południu przejść się po lesie. Wieczorem jeszcze raz sprawdzić, co dzieje się na wodzie.

A kiedy zapadnie noc, można spróbować zupełnie innego rodzaju fotografii. W najbliższym otoczeniu domu nie ma większych miejscowości ani ruchliwych dróg. Przy czystym niebie nad Kałębiem dobrze widać gwiazdy, które w mieście często giną w łunie światła.

Czasami właśnie tak wygląda dobry fotograficzny weekend: mniej przemieszczania się, więcej patrzenia.

Co zostaje po kilku dniach fotografowania Borów Tucholskich?

Nie zawsze będzie nim zdjęcie bielika albo idealna mgła nad jeziorem. Częściej pozostanie kolekcja drobniejszych obrazów: poranne światło, ruch ptaka nad taflą, mokry las po deszczu, szelest trzcin i kilka minut, podczas których pozornie nic szczególnego się nie wydarzyło.

Dla fotografii przyrodniczej te spokojniejsze chwile mają znaczenie. Uczą dostrzegać zmianę światła, kierunek wiatru i zachowanie zwierząt.

A Bory Tucholskie dają na to przestrzeń.